| |  | |
|
| |  |
| |
| |
|
<< Powrót do spisu książek
 | Tytuł:
Analiza ekonomiczna funkcjonowania kopalni węgla brunatnego i elektrowni z wykorzystaniem modelu bilateralnego monopolu, metod optymalizacji kopalń odkrywkowych i teorii gier
Autor:
Leszek Jurdziak
Cena: 39.00 zł
Data wydania: 2007
ISBN: 978-83-7493-373-5
Ilość stron: 308
Format: B5
Dodaj do koszyka  |
Opis:
Liberalizacja i restrukturyzacja rynku energii elektrycznej wymaga od podmiotów na nim działających zmiany strategii działania. Uwolnienie cen energii oraz węgla brunatnego wymusza przeformułowanie zasad współpracy między kopalniami a elektrowniami. Monografia, dzięki potraktowaniu kopalni i elektrowni jako bilateralnego monopolu (BM) oraz umiejętnemu połączeniu optymalizacji kopalń odkrywkowych z teorią gier, pokazuje jak współpraca pomiędzy kopalnią a elektrownią może prowadzić do maksymalizacji łącznego zysku, a brak kooperacji – do suboptymalnych rozwiązań zmniejszających wykorzystanie zasobów węgla.
Optymalizacja i analiza wrażliwości zagnieżdżonych wyrobisk docelowych na zmianę ceny bazowej węgla pozwoliły na znalezienie rozwiązania dla BM kopalni i elektrowni, które w przeciwieństwie do rozwiązania klasycznego okazało się zdeterminowane zarówno w zakresie wielkości i kształtu wyrobiska docelowego maksymalizującego łączne zyski, jak i ceny węgla.
Dopuszczenie zmiany wyrobiska docelowego przez kopalnię sprawia, że negocjacje ceny węgla z elektrowni? przestają być antagonistyczną grą o sumie stałej i mogą być traktowane, jako dwuetapowa, kooperacyjna gra o sumie zmiennej. W I. etapie (kooperacyjnym) należałoby wybrać wyrobisko docelowe maksymalizujące łączne zyski, a w II. (niekooperacyjnym), powinien zostać zaakceptowany i dokonany podział zysku determinujący cenę transferową węgla. Istnienie asymetrii informacji (przewaga znajomości złoża) oraz dysponowanie przez kopalnię strategię dominującą (wybór wyrobiska maksymalizującego własne zyski, a nie łączny zysk BM) zachęcają ją do oportunizmu tym bardziej im negocjowana cena jest niższa od ceny optymalnej.
Do wypracowania sprawiedliwego podziału łącznego zysku zaproponowano schemat arbitrażowy Nasha, pozwalający na uwzględnienie pozycji przetargowych obu stron w negocjacjach. Pokazano sposób jego wykorzystania w negocjacjach strategicznych (w długim okresie) i taktycznych (w krótkim okresie). Zwrócono uwagę na zagrożenie wykorzystania strategii gróźb obejmujących strajk (gróźb wstrzymania dostaw/odbioru węgla) w celu poprawienia swojej pozycji przetargowej.
Omówiono zmiany cen węgla brunatnego w okresie ich regulacji i zatwierdzania przez Prezesa URE (przed 2003r.) i zaproponowano metodykę kształtowania formuły cenowej w warunkach rynkowych. Cena bazowa powinna być wyznaczana, by maksymalizować łączny zysk BM, a wskaźnik jakości, by odzwierciedlał wpływ jakości węgla na jego użyteczności dla elektrowni.
Przedstawiono nowatorską technikę wykreślenia poziomic ceny węgla na wykresie rozkładu zysku pomiędzy obie strony BM. Pozwala ona nie tylko przedstawić wizualnie wpływ wyboru ceny i wyrobiska na podział łącznego zysku, lecz również zmierzyć zachętę kopalni do oportunizmu.
Oprócz schematu arbitrażowego Nasha przedstawiono szereg innych metod podziału zysku wraz z odpowiednimi formułami cenowymi węgla. Wyróżniono podział prowadzący do równych stóp zysku bez uwzględnienia kosztów zakupu paliwa, gdyż zapewnia on kopalni i elektrowni taką samą stopę zysku, jaką osiągnąłby zintegrowany pionowo koncern energetyczny.
Przedstawienie relacji obu stron BM jako gry typu „dylemat wi??nia” uwypukliło sprzeczność racjonalności indywidualnej i grupowej. Rozkład wypłat w tej grze powinien skłaniać elektrownię do kooperacji, gdyż zachęca kopalnię do oportunizmu. Zaproponowano algorytm negocjacyjny bazujący na skutecznej ewolucyjnie strategii działania „wet za wet” (tit for tat), prowadzący do kooperacji. Analiza tej gry raz jeszcze dobitnie potwierdziła, że rozwiązania należy szukać w optymalnym doborze wyrobiska docelowego do wymagań rynku energii elektrycznej, a nie w przeciągających się negocjacjach ceny węgla. Spory grożą bowiem realizacją wariantu suboptymalnego w sensie Pareto – zmniejszającego łączny zysk BM i zasoby przemysłowe węgla.
Informacja o autorze:
Dr in?. Leszek Jurdziak - adiunkt na Wydziale Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki Wrocławskiej i wykładowca w Polsko-Amerykańskiej Szkole Biznesu” przy Politechnice Wrocławskiej i Krakowskiej. Absolwent matematyki stosowanej na Wydziale Podstawowych Problemów Techniki (1982) oraz Wydziału Górniczego (1988) Politechniki Wrocławskiej. Specjalizuje się w zastosowaniach matematyki, metod komputerowych i ekonomii w górnictwie. Autor i współautor blisko 120 publikacji. Członek European Economic Association, International Association for Energy Economics oraz International Association for Mathematical Geosciences.
|
| |
| | | |
| | | |
|
